sobota, 23 marca 2013

PSYCHOLOG, KTÓRY ZMIENIA ŚWIAT

Zasłynął jako autor kontrowersyjnego eksperymentu więziennego, tropiciel złych instynktów w ludzkiej naturze (Lucifer Effect), a także terapeuta nieśmiałości i analityk potencjału drzemiącego w danym człowiekowi czasie.
Dziś doktor Philip George Zimbardo kończy 80 lat. Z tej okazji pragniemy przypomnieć tę niezwykłą sylwetkę.


Philip G. Zimbardo urodził się 23 marca 1933 w ubogiej rodzinie imigranckiej. Jak sam wspomina: „Dorastając w Południowym Bronksie, getcie Nowego Jorku z lat trzydziestych ubiegłego stulecia, ja i inne dzieciaki nie mieliśmy rzeczy – zabawek, gier czy książek. Mieliśmy za to innych ludzi: nasze rodziny oraz inne dzieciaki, z którymi bawiliśmy się na ulicach w każdej wolnej chwili, kiedy nie byliśmy w szkole lub w domu. (…) Moja sycylijska rodzina kultywowała szacunek dla naszej bogatej tradycji historycznej oraz zamiłowanie do dobrego jedzenia, wina i muzyki. (…) Chociaż byliśmy bardzo blisko, moja rodzina – tak jak wielu Włochów z południowych Włoch w tamtych czasach – nie była wykształcona i nie ceniła sobie formalnej edukacji” (Zimbardo, Boyd 2009, 27).
Jak wspomina dalej w książce „Paradoks czasu” inspiracją do nauki stali się dla młodego Phila nauczyciele – ich postawa udowodniła mu, że wiedza prowadzi do lepszego życia i takiego właśnie życia z całych sił zapragnął.
W 1954 roku ukończył Brooklyn College, następnie Uniwersytet Yale, gdzie w 1959 roku obronił pracę doktorską. W ciągu kolejnych lat pracował w tak uznanych ośrodkach akademickich jak macierzysty Uniwersytet Yale, Columbia czy Nowojorski. W 1968 r. został profesorem na Uniwersytecie Stanforda, z którym związany jest do dziś.
To właśnie podziemiach tej uczelni w 1971 roku wraz z grupą współpracowników zaaranżował fikcyjne więzienie, dzieląc ochotników (przeciętnych amerykańskich dwudziestolatków) na strażników i więźniów. Przewidziany na 14 dni projekt, zakończono przedwcześnie już po tygodniu – sytuacja wymknęła się bowiem spod kontroli, na co autorowi przedsięwzięcia, odgrywającego rolę dyrektora więzienia, zwróciła uwagę asystentka – pochodząca z Polski Krystyna Maślak (Christina Maslach), która wkrótce (w 1972 r.) została jego żoną (dziś jest czołową badaczką wypalenia zawodowego). Analizę porównawczą eksperymentu z wydarzeniami z irackiego więzienia Abu Ghraib stanowi wydana w 2007 roku książka „Efekt Lucyfera” (ang. „The Lucifer Effect: Understanding How Good People Turn Evil”).
Z inicjatywy Philipa Zimbardo utworzono w Stanfordzie Klinikę Nieśmiałości – rezultatem badań nad tą przypadłością stała się książka „Nieśmiałość” (ang. „Shyness. What is it? What to do about it?”) wydana w Polsce przez PWN.
Jednym z głównych kursów, jaki przez lata prof. Zimbardo prowadził dla studentów Stanforda, było wprowadzenie do psychologii. Pokłosie tych cyklicznych wykładów stanowiła monumentalna praca „Psychologia i życie” (ang. „Psychology and life”); w ostatnim czasie natomiast na jej bazie ukazała się w Polsce 5-tomowa seria „Psychologia. Kluczowe koncepcje”.
Do najważniejszych aktywności doktora Phila (jak nazywają go Amerykanie) należy popularyzowanie psychologii. Zainicjował cykl tematycznych programów „Discovering Psychology”, emitowanych w stacji PBS.
Interesującą dziedziną badań Zimbardo jest znaczenie czasu w życiu człowieka. Wieloletnie studia nad tym zagadnieniem podsumował w napisanej wraz z Johnem Boydem książce „Paradoks czasu” (ang. „The Time Paradox”), która łączy cechy rzetelnego opracowania naukowego oraz praktycznego poradnika zwiększania samoświadomości i efektywności działań.
Najważniejszym obecnie przedsięwzięciem doktora Philipa Zimbardo jest Heroic Imagination Project. To globalna inicjatywa non-profit o charakterze edukacyjno-popularyzatorskim, stawiająca sobie za cel lansowanie pozytywnych postaw w życiu codziennym, poszukiwanie niezwykłych bohaterów wśród zwyczajnych ludzi, którzy skłonni są bez wahania nieść pomoc innym. Szczególnymi adresatami programu HIP są młodzi ludzie – twórcy XXI-wiecznej kultury. To w ich rękach leży przyszłość świata w tym stuleciu. I od nich autor HIP oczekuje pozytywnego zaangażowania na rzecz nowoczesnego humanitaryzmu. Jak mawia Zimbardo: „Bohaterska pomoc drugiemu człowiekowi jest wezwaniem, które w nieznanym czasie usłyszeć może każdy z nas i będzie musiał podjąć decyzję, czy jest w stanie zdobyć się na taki akt”.
W 2002 roku został wybrany na prezydenta Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego. W 2005 roku uhonorowano go nagrodą fundacji Vaclava Havla, zaś w roku 2010 otrzymał doktorat honoris causa Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. W roku bieżącym (2012) został laureatem najwyższego odznaczenia Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego – złotego medalu zasługi za wieloletnie działania na rzecz rozwoju psychologii.

Jako tradycyjne zadanie domowe, proponujemy zapoznać się z polskimi stronami popularyzującymi psychologię Philipa Zimbardo, które mamy przyjemność współredagować:
- Heroic Imagination Project POLSKA - hip.org.pl
- co nieco o psychologii czasu - PsychologiaCzasu.hip.org.pl
Ponadto proponujemy zajrzeć na bezpośrednie witryny projektów Doktora Phila:



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Pierwszy w Polsce autoterapeutyczny blog oparty na Racjonalno-Emotywnej Terapii Zachowań doktora Alberta Ellisa to w zamierzeniu jego twórców miejsce przyjaznych spotkań. Jesteśmy otwarci na Wasze, drodzy Czytelnicy, komentarze. Pamiętajmy jednak, by nie zawierały treści wobec kogokolwiek obraźliwych. Czekamy także na Wasze pytania. Postaramy się szybko odpowiedzieć:)